Makam akortu: 53 koma nedir?

Koma ve aralık adları

Arel-Ezgi-Uzdilek (AEU) kuramında oktavda 24 perde kullanılır ve aralıklar komayla ölçülür: koma 1, eksik bakiye 3, bakiye 4, küçük mücenneb 5, büyük mücenneb 8, tanîni (tam ses) 9 ve artık ikili 12-13 koma. Kuram Pisagor oranlarına dayanır; oktavı 53 eşit parçaya bölmek bu değerleri bir sentten küçük farkla verir.

Makam dizileri

Diziler dörtlü ve beşlilerin birleşmesiyle kurulur. Rast: 9-8-5-9-9-8-5 (karar rast, sol). Uşşak: 8-5-9-9-4-9-9 (karar dügâh, la). Hüseynî: 8-5-9-9-8-5-9. Kürdî: 4-9-9-9-4-9-9. Nihavend: 9-4-9-9-4-9-9 (karar rast). Her dizi 53 komaya tamamlanır.

İcrada bazı perdeler yazılandan bir-iki koma farklı basılır; bu yüzden kuramdaki dizi, canlı icranın yaklaşık bir haritasıdır. Uygulamadaki makam seansları kuramdaki 53 komalı değerleri kullanır.

Ahenk ve göçürme

Türk musikisinde nota, çalınan çalgının ahengine (perde düzeyine) göre göçürülerek okunur; aynı makam farklı ahenklerde farklı yükseklikte çalar. Frekans Studio'da dügâh la (220 Hz) alınır; rast bundan 9 koma pestir.

Sık sorulanlar

Türk müziği çeyrek ses mi kullanır?

"Çeyrek ses" kaba bir benzetmedir. AEU'da aralıklar koma cinsinden ölçülür; örneğin segâh perdesi bûselikten bir koma pestir.

Bu dizileri piyanoda çalabilir miyim?

12 eşit yarım sesli bir piyano bu aralıkları veremez. Ayarlanabilir bir çalgı ya da elektronik akort gerekir; Sahne'de akort motorunu 53 eşit adıma ayarlayıp dinleyebilirsin.

Dinle ve dene

• Makam · Uşşak
• Makam · Kürdî
• Sahne